Słownik pojęć związanych z ochroną patentową

 
 
Aby uporządkować wiedzę na temat własności intelektualnej, patentu i innych pokrewnych oraz wiążących terminów – rozdział przygotowano krótki słownik definicji:
 
badanie stanu techniki
 
Badania stanu techniki przeprowadza się w celu dokonania  przeglądu najnowszych światowych rozwiązań w określonej dziedzinie techniki, głównie w oparciu o literaturę patentową, na potrzeby określenia trendów rozwojowych, zakresu ochrony prawnej oraz możliwości zastosowania określonych rozwiązań we własnych wyrobach,  bez narażenia się na naruszenie obcych praw wyłącznych.
 
opis patentowy         
Wzór użytkowy to nowe i użyteczne dla celów  przemysłowego zastosowania rozwiązanie techniczne dotyczące przedmiotów o trwałej postaci.
Główne cechy charakterystyczne wzorów użytkowych to:

• wzór użytkowy nie musi posiadać poziomu wynalazczego (musi być jednak nowy),

• wzór użytkowy musi być rozwiązaniem o charakterze technicznym dotyczącym kształtu, budowy lub zestawienia przedmiotu o trwałej postaci (rysunki wzoru są koniecznym elementem dokumentacji zgłoszeniowej),

• maksymalny okres ochrony wzoru użytkowego to 10 lat.

W przypadku otrzymania od Urzędu Patentowego decyzji o odmowie udzielenia patentu ze względu na brak wymaganego poziomu wynalazczego, możliwa jest konwersja zgłoszenia wynalazku na zgłoszenie wzoru użytkowego. Poza wymienionymi powyżej cechami charakterystycznymi, pozostałe zagadnienia związane z wynalazkami dotyczą również wzorów użytkowych.
 
patent
Patent to prawo wyłącznego korzystania z wynalazku w sposób zarobkowy lub zawodowy przyznawane zgłaszającemu wynalazek na terenie danego państwa lub państw przez kompetentny organ. Patent to jeden z nielicznych przykładów monopolu korzystnego dla gospodarki. Patent, jak wiele innych praw, można kupić, sprzedać, przepisać na inną osobę, udzielić licencji etc. Maksymalny okres trwania patentu wynosi 20 lat.
prawo wyłącznego korzystania z wynalazku w sposób zarobkowy lub zawodowy na całym obszarze Rzeczypospolitej Polskiej"
 
prawo pierwszeństwa
To pierwszeństwo do uzyskania patentu, prawa ochronnego albo prawa z rejestracji oznacza się według daty pierwszego zgłoszenia wynalazku wzoru użytkowego albo wzoru przemysłowego w Urzędzie Patentowym bądź jego wystawienia na uznanej wystawie o charakterze międzynarodowym
Terminy:

• 12 miesięcy od daty pierwszego zgłoszenia w przypadku zgłoszeń wynalazków i wzorów użytkowych,

• 6 miesięcy od daty pierwszego zgłoszenia w przypadku zgłoszeń wzorów przemysłowych i w przypadku gdy wynalazek bądź wzór użytkowy wystawiono po raz pierwszy na uznanej wystawie o charakterze międzynarodowym.

 
rzecznik patentowy
To osoba świadcząca specjalistyczną pomoc w sprawach z zakresu własności przemysłowej. Własność przemysłowa obejmuje patenty na wynalazki, wzory użytkowe, wzory przemysłowe, znaki towarowe, znaki usługowe, nazwy handlowe, oznaczenia pochodzenia, jak również zwalczanie nieuczciwej konkurencji. Ponadto rzecznik patentowy może być pełnomocnikiem przez UP RP, sądem administracyjnym czy innymi sądami oraz instytucjami orzekającymi w sprawach na temat własności przemysłowej.
Polska Izba Rzeczników Patentowych:
http://www.rzecznikpatentowy.org.pl/
Komercyjni rzecznicy patentowi: http://www.patent-drozd.pl/
 
stan techniki
Stan techniki to wszystko to, co przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu, zostało udostępnione do wiadomości powszechnej w formie pisemnego lub ustnego opisu, przez stosowanie, wystawienie lub ujawnienie w inny sposób.
 
własność intelektualna
Pod pojęciem własności intelektualnej należy rozumieć prawa związane z działalnością intelektualną w dziedzinie literackiej, artystycznej, naukowej  i przemysłowej, obejmujące:
·         prawo autorskie i prawa pokrewne z prawami autorskimi,
·         prawa do baz danych,
·         prawo własności przemysłowej dotyczące: wynalazków, wzorów użytkowych i wzorów przemysłowych, znaków towarowych, oznaczeń geograficznych i topografii układów scalonych.
 
wynalazek
Wynalazek określają 4 cechy – nowość, poziom wynalazczy, przemysłowe zastosowanie oraz dostatecznie ujawnienie w opisie zgłoszeniowym.
Wynalazek nie jest częścią stanu techniki. Stan techniki – wszystko to, co zostało udostępnione do wiadomości powszechnej:
·         w formie pisemnego lub ustnego opisu,
·         przez stosowanie,
·         wystawienie
·         ujawnienie w inny sposób
·         informacje zawarte w zgłoszeniach wynalazków lub wzorów użytkowych, korzystających z wcześniejszego pierwszeństwa, nieudostępnione do wiadomości powszechnej, pod warunkiem ich ogłoszenia.
 
Wynalazek, przykładowo, posiada poziom wynalazczy, jeżeli:
·         nie wynika dla znawcy, w sposób oczywisty, ze stanu techniki,
·         rozwiązuje problem bezskutecznie dotąd podejmowany przez znawców przedmiotu,
·         zaspokają nowe potrzeby społeczne,
·         zastosowano dany środek wbrew istniejącym uprzedzeniom technicznym,
·         wykazuje wyższą sprawność niż znane rozwiązania oraz widoczne korzyści ekonomiczne,
·         osiągnięty efekt jest nieoczekiwany z punktu widzenia stanu techniki.
 
Wynalazki mogą być podzielone na dwie główne kategorie:
·         przedmioty (artykuły, substancje, urządzenia, układy elektroniczne, itp.)
·         metody (procesy produkcji, wytwarzania, działania, itp.).
 
Wynalazkami nie są:
·         odkrycia;
·         teorie naukowe;
·         metody matematyczne;
·         wytwory o charakterze jedynie estetycznym;
·         plany, zasady i metody dotyczące działalności umysłowej lub
·         gospodarczej oraz gier;
·         wytwory, których niemożliwość wykorzystania może być
·         wykazana w świetle powszechnie przyjętych i uznanych zasad
·         nauki (np. perpetuum mobile);
·         programy do maszyn cyfrowych;
·         przedstawienia informacji
 
Istnieją też rozwiązania, na które- pomimo że są wynalazkami- nie udziela się patentów. Są to m.in. wynalazki, których wykorzystanie byłoby sprzeczne z porządkiem publicznym lub dobrymi obyczajami, odmiany roślin lub rasy zwierząt oraz czysto biologiczne sposoby hodowli roślin lub zwierząt (za wyjątkiem mikrobiologicznych sposobów hodowli oraz wytworów uzyskanych takimi sposobami), sposoby leczenia ludzi i zwierząt metodami chirurgicznymi lub terapeutycznymi oraz sposoby diagnostyki stosowane na ludziach i zwierzętach (za wyjątkiem leków stosowanych w diagnostyce lub leczeniu).
 
wzór użytkowy        
Nowe i użyteczne rozwiązanie o charakterze technicznym, dotyczące kształtu, budowy lub zestawienia przedmiotu o trwałej postaci. Wzór użytkowy chroniony jest prawem ochronnym, którego czas trwania wynosi 10 lat od daty dokonania zgłoszenia wzoru.          
 
wzór przemysłowy
             Wzorem przemysłowym jest zewnętrzny wygląd produktu, z wyłączeniem cech technicznych. Prawie zawsze wzorem przemysłowym są cechy estetyczne. Jako wzór przemysłowy można chronić zewnętrzny (widoczny podczas zwykłego użytkowania) wygląd produktu z wyłączeniem cech uwarunkowanych technicznie. Najczęściej jako wzory przemysłowe są chronione:
·         opakowania (butelka),
·         symbole graficzne (etykieta, logo firmy),
·         kroje pisma typograficznego,
·         zestawy (meble, sztućce, rekwizyty do gier),
·         odzież.
Wzory przemysłowe są chronione przez okres do 25 lat od daty zgłoszenia zachowując jednocześnie ochronę prawno-autorską do czasu wygaśnięcia prawa z rejestracji wzoru.
 
znak towarowy        
Każde oznaczenie przedstawione w sposób graficzny lub takie, które da się w sposób graficzny wyrazić, jeżeli oznaczenie takie nadaje się do odróżniania w obrocie towarów jednego przedsiębiorstwa od tego samego rodzaju towarów innych firm. Może nim być wyraz, rysunek, ornament, kompozycja kolorystyczna, forma przestrzenna, w tym forma towaru lub opakowania, także sygnał dźwiękowy. Czas trwania ochrony wynosi 10 lat od dokonania zgłoszenia znaku i może być przedłużany na kolejne okresy dziesięcioletnie.