Roszczenia z tytułu naruszenia patentu

Istotną kwestią dla osób, które w przyszłości będą korzystać z prawa patentowego bądź ochrony patentowej są prawa przysługujące osobie, której patent został naruszony.   
Zgodnie z art. 63 ustawy z 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej, przez uzyskanie patentu nabywa się prawo wyłącznego korzystania z wynalazku w sposób zarobkowy lub zawodowy na całym obszarze Rzeczypospolitej Polskiej. Uzyskanie patentu daje więc uprawnionemu monopol na gospodarczą eksploatację chronionego nim wynalazku i jednocześnie prawo zakazywania innym takiej eksploatacji.
Naruszeniem patentu, które można wywnioskować z ustawowej definicji, będzie korzystanie przez nieuprawnioną osobę, co objawia się poprzez:
·         wytwarzaniu, używaniu, oferowaniu, wprowadzaniu do obrotu lub importowaniu dla tych celów produktu będącego przedmiotem wynalazku lub
·         stosowaniu sposobu będącego przedmiotem wynalazku, jak też używaniu, oferowaniu, wprowadzaniu do obrotu lub importowaniu dla tych celów produktów otrzymanych bezpośrednio takim sposobem.
Sprawy roszczeń cywilno-prawych z zakresu ochrony własności przemysłowej rozpatrywane są na zasadach ogólnych w trybie postępowania cywilnego zgodnie z art. 283 prawa własności przemysłowej. Postępowania te prowadzone są przez sąd powszechny, a najczęściej dotyczą:
·         naruszenia patentu (art. 284 pkt. 6 Prawa własności przemysłowej);
·         wynagrodzenia za korzystanie z wynalazku dla celów państwowych (pkt. 4);
·         odszkodowania za przejście na Skarb Państwa prawa do patentu na wynalazek tajny (pkt. 5);
·         stwierdzenia prawa korzystania z wynalazku na prawach używacza uprzedniego lub późniejszego (pkt. 7);
·         przeniesienia patentu uzyskanego przez osobę nieuprawnioną (pkt. 11)
W większości przypadków stronami w sporze będą przedsiębiorcy, dlatego też należy w takim wypadku stosować przepisy Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu w sprawach gospodarczych. Właściwym sądem, dla tego typu spraw jest sąd okręgowy.
W następujących sprawach:
·         unieważnienie patentu i patentu europejskiego;
·         stwierdzenie wygaśnięcia patentu na wynalazek dotyczący materiału biologicznego lub jego użycia z powodu nieuiszczenia opłaty;
·         udzielenie licencji przymusowej na korzystanie z wynalazku oraz zmiana decyzji o udzieleniu tej licencji
roszczenia w sprawie naruszenia patentu można podzielić na dwie grupy. Pierwszą z nich stanowią roszczenia, które wynikają bezpośrednio z ustawy, drugą – wynikające z innych przepisów.
ROSZCZENIA WYNIKAJĄCE Z USTAWY
Roszczeń wynikających z ustawy można dochodzić dopiero w momencie naruszenia patentu. Wyjątek stanowi art. 285 prawa własności przemysłowej – o zaprzestanie działań  grożących naruszeniem  patentu.  Jest to tzw. roszczenie prewencyjne, które podejmowane jest w przypadku, gdy konkurencyjna firma według opatentowanego wynalazku przygotowuje się do produkcji/wytwarzania danego towaru. Roszczenia te można podzielić na dwie grupy:
1.      Roszczenia niepieniężne:
a.       roszczenie o zaniechanie naruszania (art. 287 ust. 1 Prawa własności przemysłowej);
b.      żądanie orzeczenia o będących własnością naruszającego, bezprawnie wytworzonych wytworach, środkach i materiałach (art. 286 Prawa własności przemysłowej);
c.       żądanie podania do publicznej wiadomości całości lub części orzeczenia lub informacji o orzeczeniu (art. 287 ust. 2 Prawa własności przemysłowej);
 
2.      Roszczenia pieniężne:
a.       roszczenie o wydanie bezpodstawnie uzyskanych korzyści (art. 287 ust. 1 Prawa własności przemysłowej);
b.      roszczenie odszkodowawcze (art. 287 ust. 1 Prawa własności przemysłowej);
c.       roszczenie o zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej (w określonych wypadkach – art. 287 ust. 3 Prawa własności przemysłowej).
Prawo do wystąpienia z roszczeniami ma:

1. uprawniony z patentu;
2. każdy ze współuprawnionych – jeśli patent przysługuje więcej niż jednej osobie (art. 72 ust. 1 Prawa własności przemysłowej);
3. licencjobiorca wyłączny, jeśli licencja jest wpisana do rejestru, chyba że umowa stanowi inaczej (art. 76 ust. 6 zd. 2 Prawa własności przemysłowej);
4. organizacje społeczne w pewnym zakresie (art. 9 Prawa własności przemysłowej).

Pozwanym w sprawie będzie każdy, kto bez zezwolenia uprawnionego wkroczył w zakres praw wyłącznych.
Roszczeń o naruszenie patentów można dochodzić w dwojaki sposób:
·         po uzyskaniu patentu
·         za okres rozpoczynający się po dniu, w którym Urząd Patentowy dokonał ogłoszenia o zgłoszeniu wynalazku w Biuletynie Urzędu Patentowego, chyba że wcześniej uprawniony powiadomił naruszyciela o dokonanym zgłoszeniu, wówczas – od daty zgłoszenia.
W przypadku, gdy dany przedsiębiorca  zgłosił wynalazek do opatentowania 1 maja 2008, a zgłoszenie zostało opublikowane w dniu 1 września 2008 w Biuletynie Informacji Patentowej, natomiast patent zostanie przyznany 1 lutego 2010, a konkurencyjna firma używa wynalazku od  1 marca 2008, wówczas po uzyskaniu patentu, czyli 2 lutego 2010 przedsiębiorca będzie mógł wszcząć postępowanie przeciw konkurentowi za okres 1 września 2008, (data publikacji w Biuletynie). Jeżeli natomiast wystosował do konkurenta odpowiednie pismo, w którym wzywa do zaprzestania korzystania z patentu z datą 1 czerwca 2008 – to istnieje możliwość dochodzenia roszczeń za okres od dnia 1 czerwca 2008.
            Niezależnie od tego czy roszczenie, o które występujemy jest roszczeniem pieniężnym czy niepieniężnym, może ono ulec przedawnieniu. W przypadku, gdy uprawniony dowiedział się o naruszeniu swojego prawa oraz potrafi wskazać odpowiednią osobę, roszczenie przedawnia się w okresie po 3 latach od danego dnia. Zawsze roszczenie przedawni się w okresie 5 lat od dnia, w którym nadużycie nastąpiło.
ROSZCZENIA Z INNYCH PRZEPISÓW
Kwestią sporną jest możliwość dochodzenia zadośćuczynienia za naruszenie patentu. Niektórzy biegli twierdzą, że nie istnieją przeszkody uniemożliwiające odniesienie się do art. 448 Kodeks Cywilny. Z drugiej strony naruszenie patentu jest kwalifikowane jako czyn nieuczciwej konkurencji, ze względu na podobieństwa tych czynów.
Źródło dla tego rozdziału stanowi artykuł pochodzący z serwisu eporady24.pl, J. Bonowicz, Roszczenia z tytułu naruszenia patentu.